KLASYCY WSPÓŁCZESNOŚCI wystawa malarstwa z kolekcji Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki

 Zbigniew Makowski, Kołowrót, 1976

X Letni Festiwal im. Jerzego Waldorffa w Radziejowicach jest okazją do zaprezentowania malarstwa z kolekcji Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki. Jako instytucja wystawiennicza Zachęta zajmuje się organizacją ekspozycji czasowych, a jej zbiory, liczące obecnie ponad trzy i pół tysiąca obiektów, nie są na co dzień dostępne dla publiczności. Brak stałej ekspozycji rekompensują systematycznie organizowane wystawy z kolekcji, począwszy od cyklu dużych przeglądowych prezentacji w połowie lat dziewięćdziesiątych, po realizowane w ostatnich latach projekty autorskie i pokazy odnoszące się do różnych aspektów tworzenia, profilowania i funkcjonowania kolekcji.
Każdego roku blisko 100 prac ze zbiorów jest wypożyczanych na wystawy organizowane przez inne polskie i zagraniczne galerie oraz muzea, wśród których są tak prestiżowe instytucje jak Tate Liverpool, Museum of Modern Art w Nowym Jorku czy Stedelijk Muzeum w Amsterdamie. Pisząc o kolekcji Zachęty, trzeba mieć zawsze na uwadze jej historię, skomplikowaną i uwikłaną w politykę kulturalną PRL.
Przez wiele lat działalności Centralne Biuro Wystaw Artystycznych Zachęta nie posiadało własnych zbiorów. Zakupów dzieł z bieżących wystaw dokonywano na zlecenie Ministerstwa Kultury i Sztuki w celu przekazania ich do istniejących w Polsce kolekcji muzealnych. Pod koniec lat sześćdziesiątych Zachęta zaczęła gromadzić dzieła malarskie i graficzne, tworząc zestawy tematyczne, które służyły działalności wystawienniczej, promocyjnej i edukacyjnej. Przykładem może być przygotowana w 1968 roku wystawa objazdowa Dziewięciu współczesnych malarzy polskich, która w ciągu dwóch kolejnych lat odwiedziła kilkanaście galerii działających w ramach sieci BWA. Wśród eksponowanych dzisiaj w Radziejowicach prac znajdziemy kilka spośród tych, które złożyły się na tę ekspozycję. Zgromadzony przez Zachętę pod koniec lat sześćdziesiątych i w latach siedemdziesiątych zespół obrazów i prac na papierze autorstwa wybitnych polskich twórców drugiej połowy XX wieku dał początek budowanej świadomie kolekcji.

 Erna Rosenstein, Spalenie czarownicy, 1966

Na wystawie w Pałacu w Radziejowicach pokazujemy prace 12 artystów. Ekspozycja sygnalizuje wybrane zjawiska i tendencje w polskim malarstwie drugiej połowy XX wieku. Znajdują się tu różnorodne stylistycznie obrazy malarzy o surrealistycznym rodowodzie – Jerzego Tchórzewskiego, Erny Rosenstein, Tadeusza Brzozowskiego, Zbigniewa Makowskiego i Marii Anto oraz prace kontynuatorów tradycji polskiego koloryzmu – Tadeusza Dominika i Rajmunda Ziemskiego. Są dzieła Romana Artymowskiego i Stefana Gierowskiego, które możemy zaliczyć do szeroko pojmowanego nurtu geometrycznego, a także prace z pogranicza abstrakcji – syntetyczne w formie pejzaże Jerzego Nowosielskiego i układy przedmiotów-znaków Jana Tarasina. Na ekspozycji jest także obraz Tadeusza Kantora,
który był nie tylko wybitną osobowością teatru, ale również niezwykłym malarzem, jednym z pierwszych w Polsce twórców zajmujących się informelem, ambalażem i happeningiem. Wybór malarzy nie jest przypadkowy – wszyscy zaliczani są dziś do kanonu najważniejszych polskich artystów drugiej połowy XX wieku, ich nazwiska wymieniane są w podręcznikach, encyklopediach i opracowaniach historii powojennej sztuki polskiej. Z perspektywy czasu widać wyraźnie, że właśnie twórczość tych artystów kształtowała nowoczesne oblicze polskiego malarstwa. Ich nazwiska związane są również z historią Zachęty – wielokrotnie pokazywali swoje prace na organizowanych w galerii wystawach zbiorowych i indywidualnych, zarówno pokazach z pracowni, jak i obszernych retrospektywach.
Wśród ich prac w kolekcji Zachęty są nierzadko dzieła wybitne, zarówno na tle ich indywidualnej praktyki artystycznej, jak i widziane w szerszym kontekście sztuki czasów, w których tworzyli.
To zaledwie fragment powojennej historii polskiej sztuki, ale opowiedziany poprzez dzieła należące do najcenniejszych obiektów w kolekcji Zachęty. Mamy nadzieję, że goście Festiwalu odnajdą wśród nich obrazy znane i lubiane lub będą mieli okazję odkryć nieznane do tej pory prace cenionych przez siebie artystów.

Joanna Egit-Pużyńska

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress